Ubezpieczenie firmy budowlanej może obejmować kilka polis chroniących wykonawcę przed skutkami szkód wyrządzonych osobom trzecim, uszkodzenia budowy, kradzieży sprzętu czy roszczeń inwestora. Podstawą jest ubezpieczenie OC działalności, a zależnie od skali prac dochodzą do niego m.in. polisa CAR od ryzyk budowy, ubezpieczenie maszyn i sprzętu, gwarancje ubezpieczeniowe kontraktowe oraz NNW pracowników. Inwestorzy, szczególnie publiczni i deweloperzy, mogą wymagać od wykonawcy określonych polis i sum gwarancyjnych już przy zawieraniu umowy.
Artykuł ma charakter informacyjny. Zakres ochrony zawsze określają ogólne warunki ubezpieczenia (OWU) konkretnego towarzystwa, dlatego przed zakupem polisy trzeba je dokładnie przeczytać lub skonsultować z brokerem.
Czy ubezpieczenie firmy budowlanej jest obowiązkowe?
Sama firma budowlana co do zasady nie ma ustawowego obowiązku wykupienia OC działalności. Obowiązkowe są natomiast polisy wynikające z innych przepisów:
- OC komunikacyjne każdego pojazdu mechanicznego zarejestrowanego na firmę,
- OC zawodowe osób pełniących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, np. kierownika budowy czy inspektora nadzoru, związane z członkostwem w izbie inżynierów budownictwa.
W wielu przypadkach wymóg ubezpieczenia wynika z umowy z inwestorem. Generalni wykonawcy, deweloperzy i zamawiający publiczni mogą żądać przedstawienia polisy OC z określoną sumą gwarancyjną, a także polisy CAR czy gwarancji należytego wykonania. Bez wymaganych dokumentów wykonawca nie spełni warunków kontraktu.
Nawet gdy umowa nie wymaga polisy, pojedyncza szkoda może przekroczyć roczne obroty małej firmy. Zalanie mieszkania pod remontowanym lokalem, uszkodzenie gazociągu podczas wykopu czy wypadek przechodnia w rejonie rusztowania mogą oznaczać roszczenia liczone w dziesiątkach lub setkach tysięcy złotych.
OC działalności firmy budowlanej – co obejmuje?
Ubezpieczenie OC działalności chroni firmę przed roszczeniami osób trzecich za szkody osobowe, takie jak uszczerbek na zdrowiu lub śmierć, oraz rzeczowe, czyli zniszczenie lub uszkodzenie mienia, powstałe w związku z prowadzoną działalnością.
OC deliktowe i kontraktowe
Polisa może obejmować dwa rodzaje odpowiedzialności:
- OC deliktowe – za szkody wyrządzone osobom, z którymi firma nie ma umowy, np. sąsiadowi, przechodniowi czy właścicielowi zaparkowanego samochodu,
- OC kontraktowe – za szkody związane z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy, np. wobec inwestora, któremu ekipa uszkodziła instalację podczas prac.
Dla firmy budowlanej ochrona kontraktowa ma duże znaczenie, ponieważ wiele roszczeń może pochodzić bezpośrednio od zleceniodawcy. Polisa ograniczona wyłącznie do odpowiedzialności deliktowej pozostawia w takim przypadku istotną lukę.
OC za produkt i prace wykonane
Szkoda może ujawnić się już po zakończeniu robót. Przykładem jest źle wykonane połączenie instalacji wodnej, które po kilku miesiącach pęka i powoduje zalanie. Ochronę takich zdarzeń może zapewniać OC za produkt i wykonaną usługę (completed operations). Bez odpowiedniego zakresu ubezpieczyciel może odmówić wypłaty, jeśli szkoda powstała po zakończeniu prac.
Najważniejsze rozszerzenia OC dla branży budowlanej
Standardowy zakres OC nie zawsze obejmuje ryzyka charakterystyczne dla prac budowlanych. Przy wyborze polisy trzeba sprawdzić, czy obejmuje:
- szkody w podziemnych instalacjach i urządzeniach – kablach, rurach i gazociągach uszkodzonych podczas wykopów,
- szkody w mieniu, na którym wykonywane są prace – np. w remontowanym mieszkaniu klienta,
- szkody w mieniu przekazanym w celu wykonania usługi – m.in. materiałach i urządzeniach inwestora,
- szkody wyrządzone przez podwykonawców – z prawem lub bez prawa regresu,
- szkody spowodowane wibracjami, osiadaniem gruntu i pracami rozbiórkowymi,
- szkody wynikłe z rażącego niedbalstwa – jeśli dane OWU przewidują takie rozszerzenie,
- czyste straty finansowe – np. przestój sklepu po odcięciu prądu przez ekipę,
- OC pracodawcy – dotyczące roszczeń związanych z wypadkami przy pracy pracowników,
- szkody w środowisku, istotne m.in. przy pracach ziemnych i rozbiórkowych.
Poszczególne rozszerzenia mają często własne podlimity, niższe od głównej sumy gwarancyjnej. Polisa z sumą 1 mln zł może przewidywać np. podlimit 100 tys. zł na szkody w instalacjach podziemnych. Przy takim zdarzeniu znaczenie ma właśnie wysokość podlimitu.
Czym jest ubezpieczenie CAR i kiedy jest potrzebne?
Ubezpieczenie CAR (Contractors’ All Risks) jest polisą od ryzyk budowy. Ochrona dotyczy obiektu w trakcie realizacji, wykonanych robót, materiałów przechowywanych na placu oraz zaplecza budowy. Odpowiednikiem przy pracach instalacyjnych i montażowych jest polisa EAR (Erection All Risks).
Formuła „all risks” oznacza, że ochroną są objęte zdarzenia, które nie zostały wyłączone w OWU. W zależności od warunków polisa CAR może obejmować:
- pożar, zalanie, huragan, intensywne opady i powódź,
- kradzież z włamaniem i rabunek z terenu budowy,
- dewastację i wandalizm,
- zawalenie się konstrukcji i błędy wykonawcze, zależnie od wariantu,
- koszty uprzątnięcia pozostałości po szkodzie.
CAR zawiera się zwykle dla konkretnej inwestycji, na okres od rozpoczęcia robót do odbioru, z sumą ubezpieczenia odpowiadającą wartości kontraktu. Firmy prowadzące jednocześnie wiele mniejszych prac mogą korzystać z polisy obrotowej (generalnej) obejmującej kontrakty realizowane w określonym okresie do ustalonej wartości.
Polisa CAR może zawierać sekcję OC ograniczoną do danej inwestycji. Nie oznacza to automatycznie, że zastępuje roczne OC działalności.
Jak ubezpieczyć maszyny, sprzęt i narzędzia?
Sprzęt budowlany bywa jednym z najcenniejszych składników majątku firmy. Koparka, ładowarka czy żuraw mogą kosztować setki tysięcy złotych, a ich uszkodzenie oznacza również przestój na prowadzonych budowach.
Stosowane są m.in.:
- ubezpieczenie maszyn budowlanych od wszystkich ryzyk (CPM) – obejmujące uszkodzenia podczas pracy, przewrócenie, kradzież, pożar czy zalanie,
- ubezpieczenie maszyn od awarii – dotyczące szkód wewnętrznych, np. elektrycznych lub mechanicznych,
- ubezpieczenie sprzętu elektronicznego – niwelatorów, tachimetrów czy laptopów,
- ubezpieczenie mienia ruchomego – narzędzi ręcznych i elektronarzędzi, także w transporcie i na placu budowy.
Przy kradzieży z placu budowy znaczenie mają wymagania OWU dotyczące zabezpieczenia sprzętu. Ubezpieczyciel może wymagać np. ogrodzenia terenu, zamykanego kontenera, dozoru, monitoringu albo zabezpieczenia maszyn po zakończeniu pracy. Niespełnienie wymaganych warunków może wpłynąć na wysokość odszkodowania lub możliwość jego uzyskania.
Gwarancje ubezpieczeniowe w budownictwie – czym są i ile kosztują?
Gwarancja ubezpieczeniowa jest zobowiązaniem ubezpieczyciela do zapłaty określonej kwoty beneficjentowi, jeśli wykonawca nie wywiąże się ze zobowiązań wskazanych w gwarancji. Pozwala zastąpić zabezpieczenie gotówkowe i pozostawić środki finansowe w bieżącej działalności firmy.
W budownictwie stosowane są przede wszystkim:
- Gwarancja wadialna – zabezpiecza ofertę składaną w postępowaniu.
- Gwarancja należytego wykonania kontraktu – zabezpiecza prawidłową realizację robót. W zamówieniach publicznych zabezpieczenie jest ustalane jako część wartości kontraktu.
- Gwarancja usunięcia wad i usterek – zabezpiecza roszczenia z rękojmi i gwarancji jakości po odbiorze, często przez kilka lat.
- Gwarancja zwrotu zaliczki – stosowana, gdy inwestor przekazuje wykonawcy zaliczkę.
Kosztem gwarancji jest prowizja liczona od sumy gwarancyjnej. Jej wysokość zależy m.in. od sytuacji finansowej firmy, historii realizowanych kontraktów i wymaganych zabezpieczeń. Przy ustalaniu limitu gwarancyjnego ubezpieczyciel analizuje sprawozdania finansowe, portfel zleceń i referencje. Nowa firma może mieć trudniejszy dostęp do gwarancji lub zostać zobowiązana do przedstawienia dodatkowego zabezpieczenia, np. weksla czy kaucji.
Ile kosztuje ubezpieczenie firmy budowlanej?
Składka zależy od profilu ryzyka, dlatego firmy o podobnych obrotach mogą otrzymać różne oferty. Orientacyjnie roczne OC małej firmy remontowo-budowlanej kosztuje od kilkuset do kilku tysięcy złotych, natomiast pakiet obejmujący polisę obrotową CAR, ubezpieczenie maszyn i gwarancje dla średniego wykonawcy może kosztować od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Kwoty są szacunkowe i wymagają sprawdzenia w aktualnych ofertach.
Na wysokość składki wpływają:
- rodzaj prac – roboty wysokościowe, rozbiórki, prace ziemne i instalacje gazowe są droższe w ubezpieczeniu niż prace wykończeniowe,
- obroty i wartość kontraktów,
- suma gwarancyjna i podlimity,
- udział własny i franszyza – wyższy udział własny obniża składkę, ale część szkody firma pokrywa samodzielnie,
- historia szkodowa z poprzednich lat,
- liczba pracowników i podwykonawców,
- wartość sprzętu i sposób jego zabezpieczenia.
Przy porównywaniu ofert sama wysokość składki nie wystarcza. Trzeba zestawić także sumy gwarancyjne, podlimity, wyłączenia odpowiedzialności oraz udziały własne. Tańsza polisa może zapewniać mniejszą ochronę właśnie w obszarach istotnych dla prowadzonej działalności.
Najczęstsze błędy przy ubezpieczaniu firmy budowlanej
Problemy z wypłatą świadczenia mogą wynikać z niedopasowania polisy do rzeczywiście wykonywanych prac albo niespełnienia warunków przewidzianych w OWU.
- Zbyt wąski opis działalności w polisie – firma zgłasza „roboty wykończeniowe”, choć wykonuje również instalacje gazowe lub prace na wysokości.
- Suma gwarancyjna niższa niż wymaga umowa – może oznaczać niespełnienie warunków stawianych przez inwestora.
- Brak OC za szkody wyrządzone przez podwykonawców – szczególnie istotny, gdy część bardziej ryzykownych prac wykonują firmy zewnętrzne.
- Pominięcie OC za produkt i prace wykonane – może pozostawić poza ochroną szkody ujawnione po odbiorze robót.
- Niespełnienie wymogów zabezpieczenia sprzętu – przy kradzieży może prowadzić do sporu z ubezpieczycielem.
- Zgłaszanie szkody z opóźnieniem – OWU określają zasady i terminy postępowania po szkodzie.
- Brak aktualizacji polisy przy wzroście obrotów, zakupie nowego sprzętu albo rozpoczęciu nowego rodzaju prac.
Przed odnowieniem polisy dobrze przejrzeć aktualne kontrakty, zakres wykonywanych robót, używany sprzęt oraz wymagania inwestorów. W branży budowlanej zakres ochrony ma większe znaczenie niż sama nazwa polisy czy wysokość składki.
agent ubezpieczeniowy, właściciel multiagencji Full Polisa
Właściciel multiagencji ubezpieczeniowej Full Polisa (Marki k. Warszawy), prowadzący działalność pośrednictwa ubezpieczeniowego od października 2015 r. Specjalizuje się w OCP przewoźnika w ruchu krajowym, międzynarodowym i kabotażowym oraz w ubezpieczeniach firmowych.
- Strona www / portfolio
- Ubezpieczenie OCP przewoźnika – Full Polisa
- Najlepsze ubezpieczenia OCP – Ktonajlepszy.pl
- Full Polisa Łukasz Wnuk – dane firmy (CEIDG, GoWork)
- Rejestr agentów ubezpieczeniowych KNF
- E-mail: fullpolisa.pl@gmail.com
- Telefon: +48 609 103 308
Przy ubezpieczeniu firmy budowlanej sprawdziłbym przede wszystkim podlimity. Milion złotych w nagłówku polisy niewiele znaczy, jeśli na uszkodzenie instalacji podziemnych przewidziano znacznie mniejszą kwotę.
OC za szkody powstałe po zakończeniu prac wydaje mi się szczególnie ważne dla ekip instalacyjnych. Nieszczelność może ujawnić się dopiero po kilku miesiącach, kiedy zlecenie jest już dawno rozliczone. Warto dokładnie sprawdzić warunki takiej ochrony.
Nie każdej małej ekipie remontowej potrzebny jest od razu rozbudowany pakiet wszystkich polis. Zakres ochrony powinien odpowiadać rzeczywistym pracom i wartości zleceń. Innego zabezpieczenia potrzebuje wykonawca remontujący mieszkania, a innego przedsiębiorstwo prowadzące wykopy czy rozbiórki. Zamiast kupować wszystko na zapas, przeanalizowałbym konkretne ryzyka i wymagania kontraktowe.
Czy OC działalności obejmuje szkody wyrządzone przez podwykonawcę, jeśli nie ma on własnej polisy? To istotna kwestia przy większych remontach.
Polisa CAR jest dla mnie czymś innym niż zwykłe OC i dobrze tego nie mylić. Jedna chroni przede wszystkim realizowaną inwestycję, druga dotyczy odpowiedzialności za wyrządzone szkody. Przy większym kontrakcie sprawdziłbym oba zakresy osobno, żeby nie zakładać, że jedno ubezpieczenie załatwia wszystko.
Przy sprzęcie budowlanym zwróciłabym szczególną uwagę na warunki dotyczące kradzieży. Sam zapis o ochronie od wszystkich ryzyk nie oznacza przecież, że można zostawić elektronarzędzia w niezabezpieczonym kontenerze. Chciałabym wiedzieć, jakie zamki, ogrodzenie lub monitoring są wymagane i czy polisa obowiązuje również podczas transportu sprzętu między budowami.
Trochę brakuje mi dokładniejszego porównania gwarancji ubezpieczeniowej z kaucją gotówkową. Gwarancja pozwala zachować środki obrotowe, ale ma swoją cenę i może wymagać dodatkowych zabezpieczeń. W przypadku mniejszych kontraktów warto policzyć, czy rzeczywiście będzie korzystniejsza. Interesowałoby mnie też, jak wygląda rozliczenie z ubezpieczycielem, gdy inwestor zażąda wypłaty z gwarancji.
Najtańszej polisy nie wybierałabym bez przeczytania wyłączeń odpowiedzialności. Szczególnie przy pracach na wysokości i instalacjach gazowych nie ma miejsca na domysły dotyczące zakresu ochrony.
Wysokość udziału własnego potrafi całkowicie zmienić ocenę ubezpieczenia. Niższa składka wygląda dobrze, dopóki przy pierwszej szkodzie nie trzeba pokryć znacznej części kosztów samodzielnie. Porównałbym kilka wariantów z różnymi udziałami własnymi, a nie tylko końcowe ceny roczne.